İlköğretim ‘de Beden Eğitimi ve Spor Dersi, Fiziksel Aktivitenin Önemi

Giriş

Salgın döneminde ve sonrasında yapılmış olan fiziksel aktivitelerin çocuklarımız için yeterli olup olmadığı konusunda merakımdan dolayı bir yazı yazmaya karar verdim. Özellikle sokağa çıkma yasaklarının kalkması ve tatil bölgelerine seyahatlerle birlikte çocuklarımız biraz olsun fiziksel aktivitelerini arttırdılar diye düşünmekteyim.

Peki yakında açılacak olan okulların ve 4 Ağustos itibariyle çalışmalarına başlayacak spor kulüplerinin bu fiziksel aktiviteye ne gibi katkıları olacak ? Beden eğitimi derslerinin çocuklara kazandırdıkları, bu dersi ders programında yer bulma çabası ne olacak ? Beden Eğitimi ve Spor derslerinin gerekliliği, öğrencilere faydası gibi konuları içeren yazıma hoşgeldiniz.

Fiziksel Aktivite Nedir ? Niçin Önemlidir ?

Yapmış olduğum araştırmalar neticesinde Fiziksel Aktivitenin önemini, konu hakkındaki düşüncelerimin yayınlanmış akademik çalışmalarla desteklemeyi daha doğru buluyorum. Fikirlerin bilimsel çalışmalarla desteklenebilir olması, bu fikirlerin güvenilirliğinin ve geçerliliğinin ispatı olduğu görüşündeyim.

Fiziksel Aktivite : Fiziksel aktivite enerji kullanarak vücut hareketlerini anlatmak için kullanılan uluslar arası bir terimdir. En basit tanımı ile enerjiyi harcamak için vücudun hareket etmesidir. Fiziksel aktivite günlük yaşam içerisinde kas ve eklemlerimizi kullanarak enerji tüketimi ile gerçekleşen, kalp ve solunum hızını arttıran ve farklı şiddetlerde yorgunlukla sonuçlanan aktiviteler olarak tanımlanabilir. Yürüme, koşma, sıçrama, çömelme kalkma, yüzme gibi temel vücut hareketlerinin tümünü ya da bir kısmını içeren çeşitli spor dalları, dans, egzersiz, oyun ve gün içerisindeki aktiviteler fiziksel aktivite olarak kabul edilebilirler. (https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/fiziksel-aktivite/fiziksel-aktivite-nedir.html)

Konu ile alakası olanların bilmesine rağmen basit bir tanımla başlasak iyi olur. Peki, fiziksel aktivitenin neden önemli olduğunu, niçin gerektiğini genel anlamda hiç düşündünüz mü? Şimdi biraz bununla ilgili çalışma alıntılarına göz atalım. Ülkemizde konu ile ilgili yapılmış en geniş kapsamlı çalışma olan Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması Raporu 2010 yılında yayınlanmış ve benim için en dikkat çekici kısımlar aşağıdaki verilerdir :

· Türkiye genelinde 6-11 yaş grubu çocukların %58.4’ü düzenli olarak egzersiz yapmamaktadır (günde 30 dakika veya daha fazla süre ile).

· Egzersiz yapmayanların oranı 6-8 yaş grubunda %65.8, 9-11 yaş grubunda %52.7, kentsel bölgelerde %58.2, kırsal bölgelerde %58.9’dur.

· İstanbul için 6-8 ve 9-11 yaş grubunda bu oran, egzersiz yapmayan erkek % 56.6 , kız oranı % 71.2 ve karma oranı % 62.6’dır.

Bu verilere göre, Ülkemizde ilköğretim 1.kademe yaş grubunda her iki çocuktan biri, İstanbul’da ise her 5 çocuktan 3’ü egzersiz yapmamaktadır.

Aslında verilerin sayıları bana göre yetersiz fakat bu verileri yayınlayanın Sağlık Bakanlığı olduğunu düşündüğünüz de geçerli kabul edildiğini söyleyebiliriz. Aynı çalışmanın 2017 yılına ait araştırması henüz açıklanmadı. 2017 verileri açıklandığında belki daha net sonuçları gözlemleyebiliriz. Kaynak : https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-hareketli-hayat-db/Yayinlar/kitaplar/diger-kitaplar/TBSA-Beslenme-Yayini.pdf

Fiziksel Aktivitenin azlığının ortaya çıkardığı en büyük sorun Obezite olduğunu duymuşsunuzdur. Bunun için 2018 yılında bir yazı hazırlamıştım. Dilerseniz göz atabilirsiniz. https://www.maksat-spor.com/post/%C3%A7a%C4%9F%C4%B1m%C4%B1z%C4%B1n-hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1-obezite-ve-%C3%A7ocuklar%C4%B1m%C4%B1z

Fiziksel aktivitenin önemini bu şekilde açıklayan bir çok akademik çalışma ve Bakanlıkların rehberleri bulunmasına rağmen, neredeyse ders programlarından çıkacak duruma gelen Beden Eğitimi ve Spor dersleri gereksiz ya da önemsiz olarak görülmektedir.

Beden Eğitimi ve Oyun, Beden Eğitimi ve Spor Dersinin Önemi

Yukarıdaki verileri okuduğumuzda aslında fiziksel aktivitenin önemi kavrayabiliyoruz. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre günde 60 dk orta ve yüksek şiddette fiziksel aktivite yapılmasının gerektiği belirtilmekte ve bu ülkemiz Sağlık Bakanlığı rehberlerinde de anlatılmaktadır. Hatta Yine Sağlık Bakanlığı bünyesinde bulunan Türkiye Halk Sağlığı Kurumu bünyesinde 2014-2017 yıllarını kapsayan Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı bulunmaktadır. Aynı program için 2019-2023 yılları arasında da planlanmış çalışmaları alttaki linkte bulabilirsiniz. ( https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-hareketli-hayat-db/TSBHHP_2019-2023_Cocukluk_Cagi/Cocuk_Eylem_Plani_2019-_16.12.2019.pdf )

Okuduğum ve belirttiğim kaynaklar neticesinde Salgın sonrasında planlanan eğitim programları çerçevesinde Beden Eğitimi dersleri kesinlikle uygulamalı olarak yapılmalıdır. Uygulama dersleri mutlaka salgın koşulları göz önüne alınarak programlanmalı, temassız oyun ve fiziki aktiviteler belirlenmelidir. Bunun için çözüm öneri ve fikirlerim aşağıdaki gibidir :

· Beden eğitimi derslerine girecek öğrencilerin dersleri sınıf olarak açık alanda planlanmalı,

· Derse giren öğrenciler olabildikçe az sayıda öğrenci içeren gruplardan ve aynı öğrencilerden oluşmalı,

· Derslerde kullanılması gereken materyallerin diğer derslerde olan kitap-defter gibi kişisel olarak getirilerek kullanılması gerekmektedir. (Top, çember, ip vb.)

· Dersler küçük gruplarla olacağı için ders saatleri düzenlenmeli ya da arttırılmalıdır, her grup için en az bir ders saati ayrılmalıdır. Örneğin 2 saat olan Beden Eğitimi ve Spor dersi için ikiye bölünen sınıfın bir grubu için bir ders planlanabilir. Diğer grup o sırada farklı bir uygulama dersine girebilir.

· İlkokul kademesinde 5 saat olan ders saati 4. Sınıflar için de uygulanmalıdır.

· Beden Eğitimi ve Spor derslerin müfredatlarına, Bisiklet, badminton, dart, bocce, okçuluk, oryantiring, eskrim, yüzme gibi konular eklenmeli, uygulama alanları olan okullar bu dersleri yapabilmelidir.

· Derslerde mevcutta yapılan atletizm oyunlarına ek olarak, parkur çalışmaları, fitness oyun ve çalışmaları, takımdan ziyade bireysel yapılacak oyun ve çalışmaların yanında beslenme bilgisi ve teorik derslere de yer verilmelidir.

Öğrencilerimizin sınavlar da okuduğunu anlaması için kitap okuması gerektiği gibi, problem çözme ve mantık yürütebilmesi için oyun oynayarak strateji üretmeyi öğrenebilmesi, zaman kullanmayı öğrenebilmesi için zamana karşı yarışma ve oyun oynamış olması, başarı ve başarısızlık kavranmalarını spor da kavrayarak hayatın diğer alanlarına entegre edebilmesi, duygu durumunu kontrol edebilmesi adına spor yapması şarttır. Bunun yanı sıra sporun , iskelet/kas gelişimine olumlu etkisi, bağışıklık sistemini güçlendirmesi, obezite riskini ortadan kaldırması, diyabet riskine karşı çocuklarımızı koruması da göz ardı edilmemelidir.

Sporla büyüyen bireyler yetiştirmek, sağlık ve refah düzeyi yüksek bir neslin oluşmasını sağlayacağını unutmamalıyız. Çocuklarımız için yapacağımız bu yatırım gelecekleri için çok önemli olacaktır.

Yararlandığım kaynaklara ve benim için önemli alıntılara da göz atmak isterseniz :

· 8. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN SINAV KAYGISI İLE FİZİKSEL AKTİVİTE DÜZEYLERİ VE BEDEN EĞİTİMİNE İLİŞKİN YATKINLIKLARININ İNCELENMESİ http://acikerisim.trabzon.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12598/476/10294633%20hakan%20lakot.pdf?sequence=1&isAllowed=y

· İlkokul Dördüncü Sınıf Öğrencilerinin Yaşamlarında Sporun Anlam ve Önemi https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/403118

(Öğrencilerin %85’inin düzenli spor yapma isteğinin bulunduğu, ancak % 25’inin düzenli spor yapabildiği anlaşılmaktadır. Öğrenciler çoğunlukla okulda beden eğitimi dersinde spor etkinliklerine katılabilmektedirler.)

· ÇOCUKLARDA BEDEN EĞİTİMİ, SPOR VE OYUN ETKİNLİKLERİNE KATILIMIN KEMİK GELİŞİMİ ÜZERİNE ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/220061 (Literatürde yer alan araştırma bulguları değerlendirildiği zaman çocuklarda beden eğitimi, spor ve oyun etkinliklerine katılımın kemik gelişimini olumlu yönde etkilediği söylenebilir. Ayrıca çocuklarda kemik gelişiminin sağlıklı olmasında da beden eğitimi, spor ve oyun etkinliklerinin önemli bir role sahip olduğu görülmektedir.)

· Çocuklarda Fiziksel Aktivitenin Biyopsikososyal Yararları https://www.researchgate.net/profile/Ayse_Meydanlioglu/publication/271188244_Biopsychosocial_Benefits_of_Physical_Activity_in_Children_and_Adolescents/links/567c5e1208aebccc4e011fce.pdf (Fiziksel aktivitenin normal kilonun korunması, obezite, kardiyovasküler hastalıklar, kanser gibi birçok kronik hastalıktan korunmasının yanı sıra kendine güvenin, benlik saygısının ve akademik başarının artması ve depresyon belirtilerin azalması gibi önemli psikososyal yararları vardır.)

· Türkiye Fiziksel Aktivite Rehberi https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-hareketli-hayat-db/Fiziksel_Aktivite_Rehberi/Turkiye_Fiziksel_Aktivite_Rehberi.pdf Fiziksel aktivite veya hareketin sağlık üzerindeki etkisi sadece kilo ile kısıtlı değildir. Bunun yanı sıra, kas iskelet sistemi (kemikler de dâhil olmak üzere), kardiyovasküler sistem (kalp, akciğer), nöromüsküler sistem (sinir sistemi) ve psikososyal gelişim (depresyon, anksiyete ve özgüven) için yararlı etkileri pek çok çalışma ile kanıtlanmıştır.